Decíamos ayer: 

20 de abril de 1532:

Mandan librar [los diputados de la Universidad de Salamanca] a maestre Pablo doze ducados para enviar a Alonso de Çamora, questá en Alcalá.

(AUS, L-C, xi, fol. 74v.)

De lo que resultó, en ese mismo año de 1532:

Mss. 1-3
<Targum cum latina interpretatione ALFONSI DE ZAMORA>
No se conservan todos los volúmenes de la serie, sólo estos tres.

Vol. I: Ms. 1 Iosue-Libri Regum

Arameo y latín, s. XVI, perg., 262 f.; 315×220 mm., caja: 235×155 mm., 2 col., 30/34 lín., cuad. 8+2+31(8)+4; CALD. LIB. JOSUE, IUDIC., RUTH AC LIB. REGUM, 2ª PARS.
Foliación moderna; reclamos de cuad. y signaturas alfanuméricas; en bl. f. 262; izda. Targum y dcha. versión latina; rúbricas en rojo para el texto en arameo, cabeceras que indican libro.

f. 1v: Translatio Chaldaica omnium librorum historicorum veteris testamenti cum latina interpretatione quae est secunda pars Bibliae. Cura iussuque doctissimorum Salmaticensis Academiae procerum ex antiquissimis fidelissimisque exemplaribus ad communem divinae scripturae studiosorum utilitatem transcripta.
f. 1vb: Liber Josue caput primum.
f. 1vb INC.: Et factum est postquam mortus est Moyses…
f. 261rb EXPL. : …secundum decretum eius pro omni die omnibus diebus vitae suae. Finis.
Contiene: f. 1v-40r: Iosue; f. 40v-77v: Liber Iudicum; f. 78r-85r: Liber Ruth; f. 85v-261r: Libri 1-4 Regum

Olim: BUS 1-1-1

Vol. II: Ms. 2 Esther, Iob, Psalmi, Proverbia, Ecclesiastes, Canticum Canticorum

Arameo y latín, s. XVI, perg. 231 f.+2 h.; 320×210 mm., 2 col., 32/33 lín.; cuad 2(8)+6+7(8)+6+13(8)+6+8+7[8-1]+11(2); letra cuadrada española para el targum y humanística para el texto latino, autógrafa; enc. perg., lomo: TRANSL. CAHALD. ECCLESIAST. PSALM. ECCLES. JOB ET CANTIC. 3ª PARS.
Foliación moderna: reclamos de cuad.y signatura alfanuméricas; izda. Targum y dcha. versión latina; anotaciones marginales de la época; rúbricas en rojo para el texto arameo, cabeceras que indican libro. En cubierta int. hoja impresa en castellano y latín con el nombre del impresor: Antonio José Villagordo y Alcaraz. Año 1756.

f. 1v: Translatio Chaldaica veteris testamenti tertiae partis cum latina interpretatione cura iussuque doctissimorum Salmaticensis Academiae procerum ex antiquissimis fidelissimisque exemplaribus ad comunem divinae scripturae studiossorum utili<ta>tem transcripta.
f. 1vb: Liber Ester caput primum
f. 1vb INC.: Et factum in diebus Asueri impii: ipse est Asuerus…
f. 231va EXPL. : …et ibi adolebunt sacerdotes coram te incensum aromatum.
Contiene: f. 1v-22v : Esther ; f. 23v-60v : Iob ; f. 60v-155v: Psalterium; f. 155v-186r: Proverbia; f. 186r-209v: Ecclesiastes; f. 210r-231v: Canticum canticorum.

Olim BUS 1-1-3
Ed. de Job: F. J. FERNANDEZ VALLINA, El Targum de Job, Madrid 1980, descripción en p. 27-29; David M. STEC, The text of the Targum de Job: an introduction and critical edition, Leiden [etc.] 1994; descripción en p. 57-58.
Bibl. L. DIEZ MERINO, «Manuscritos del Targum de Job», Henoch, 4 (1982), 41-64.

Vol III : MS. 3 Propheta Ezequiel et 12 minores

Arameo y latín, perg. 144 f.; 320×210 mm., caja: 235×155 mm., 2 col., 32/34 lín.; cuad. 6+17(8)+2; letra cuadrada española para el targum y humanística para el texto latino, autógrafa; enc. perg., lomo: TRANSLATIO CALDAICA CUM INTERPRETATIONE LATINA AB EZECHIELE USQUE AD MALAQUIAM,4ª PARS.
Foliación moderna; reclamos de cuad. y signaturas alfanuméricas; anotaciones marginales al texto latino; rúbricas en rojo para el texto en arameo, cabeceras que indican libro.

f. 1vb: Incipit interpretatio latina translationis chaldaicae Ezechielis prophetae. Caput primum.
f. 1vb INC. : Et factum est in fine triginta annorum a tempore quo…
f. 144rb EXPL. : …et invenero terram in peccatis suis : percutiam eam cunsumptione.
Explicit Malachias propheta.  COLOFON: Finis prophetarum. Laus Deo
f. 144ra (en arameo): Fueron terminados estos libros de Ezequiel y de los Doce en sabado [sic], a 3 de agosto del año 1532, del computo de la era cristiana por Alfonso de Zamora en Alcala [sic] de Henares [sic].

Olim: BUS 1-1-2

Bibl. FUENTES-URBINA, 18-19; EGUREN, 45; LLAMAS, 270-273; MARCOS, 288; REINHARDT, «Die biblischen Autoren », 175-176. Para la descripción del texto hebreo cf. LLAMAS.
Addenda:

Correcciones al vol. I

Mss. 1-3: Ed. de Eclesiastés: M. Taradach-J. Ferrer, Un Targum de Qohélet: Ms. M-2 de Salamanca : editio princeps : texte araméen, traduction et commentaire critique, Genève 1998 ; descripción en p. 24-27. Bibl. M. Lazar, « Alfonso de Zamora, copiste : notes pouvant servir à compléter sa biographie », Sefarad, 18 (1958), 322-324 ; L. Díez Merino, Targum de Salmos : edición príncipe del Ms. Villa-Amil nº5 de Alfonso de Zamora, Madrid 1982, 58-59 ; M. Taradach, Le Midrash : introduction à la littérature midrasique, Genève 1991, 123, 144, 158.
Ms. 6 : M. Lazar, « Alfonso de Zamora, copiste », etc. ; C. del Valle, “Notas sobre Alfonso de Zamora”, 1987, etc.
Ms. 589-590: Lazar, “Alfonso de Zamora, copiste”, etc.; C. del Valle, 1987; Ídem, “Un poema hebreo de Alfonso de Zamora en alabanza de la versión latina bíblica de Pedro Ciruelo”, Sefarad, 59 (1999), 419-437; Ídem, Corpus hebraicum Nebrissense. La obra hebraica de Antonio de Nebrija, Madrid 2000, p. 44.

Cf. J. Signes Codoñer, C. Codoñer Merino y A. Domingo Malvadi, Biblioteca y epistolario de Hernán Núñez de Guzmán (El Pinciano): una aproximación al humanismo español del siglo XVI, Madrid, CSIC, 2001; sobre marca de posesión “es de la Universidad de Salamanca”.

Cf. Óscar Lilao Franca y Carmen Castrillo Gonzáez (eds.), Catálogo de manuscritos de la Biblioteca Universitaria de Salamanca, vol. i (Obras de referencia, xii, Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca, 1997), págs.  27-28,

10 de septiembre de 1531:

A maestro Pablo [Núñez Coronel] que escriva a Alcalá para ser ynformado qué costará a escrevir la Biblia en caldeo, que está en Alcalá.

(A[rchivo] U[niversitario] de S[alamanca], L-C, xi, fol. 26v.)

20 de abril de 1532:

Mandan librar [los diputados de la Universidad de Salamanca] a maestre Pablo doze ducados para enviar a Alonso de Çamora, questá en Alcalá.

(AUS, L-C, xi, fol. 74v.)

Maestre Pablo, catedrático deste Estudio e Vniversidad de Salamanca, se obligó por su persona e bienes muebles e rayzes, avidos e por aver, ansy espirituales como temporales, de que Çamora, veçino de la villa de Alcalá, enbiaría hecha obra a la dicha Vniversidad escripta de la dicha Bliblia [sic], todo lo que valga en quantía de doze ducados que la Vniversidad le libró a veynte e dos días del mes de março; donde no, quél se obligava e obligó, como dicho es, de lo pagar por su persona e bienes de la dicha Vniversidad la valía de los dichos doze ducados que hansy libró la [...] Vniversidad a [...] Çamora.

[Al final, firma autógrafa] Paulo Coronel.

(AUS, L-C, xi, fol. 123v]

Citas todas tomadas de la pág. 24 del magnífico Hebraístas judeoconversos en la Universidad de Salamanca (siglos xv-xvi), de Carlos Carrete Parrondo, Salamanca, Universidad Pontificia, 1983.

Postscriptum: Sed quandoque bonus dormitat Homerus, et Carolus optimus item dormitat aut praesumit Christianos, qui libros hebraicos post Iudaeos ex Hispania expulsos sibi sumerunt, reprobis causis et modis reprehensibilibus agire aduersus eos libros ipsos: «Después de la expulsión de los judíos, numerosos códices bíblicos y talmúdicos en hebreo y arameo recibieron, en efecto, un trato vandálico. Existen fragmentos, mutilados, que sirvieron para que el Santo Oficio reforzara el lomo de algunos expedientes inquisitoriales, como lo han demostrado los profesores F. Pérez Castro [...] Sefarad 30 (1970) [...] y A. Sáenz-Badillos [...] MEAH 26-28 (1977)». Quamquam actiones religatorum saeculi Inquisitionis Hispanae reprehenduntur, quia rationibus nostris tamquam homines inuestigatores hodiernos non prospiciunt textosque nimium saepe profligunt, libris et Iudaeorum, et Christianorum, usi sunt tamen omnes religatores ab omne tempore et saeculo antiquo ad usum religationis sine ulla reprobatione bibliophilae gentis. Confer G. Kohfeldt-Rostock, «Aufbewahrung und Katalogisierung der handschriftlichen und gedruckten Einbandmakulatur», Zentralblatt für Bibliothekswessen, xxx, 9-10 (1913), paginae 424-435, qui interrete gratuito acceso legitur. De re «maculaturarum» atque sunt bonae descriptiones in uersionibus Vicipaediae interretiariae encyclopaediae utilissimae, Germanica: Im Mittelalter wurde das Papier oder Pergament nicht mehr benötigter Bücher häufig als Makulatur zur Verstärkung in Einbänden verwendet, et Polonica: pochodzące z drukarni, nieprzydatne lub niepotrzebne tam arkusze (oraz ich fragmenty) bez wad fizycznych, zadrukowane dwustronnie lub czyste z jednej strony są wykorzystywane do różnych zaawansowanych procesów introligatorskich jako jeden ze składników opraw, np. na wyklejki, wzmocnienie okładzin itp.; zwyczaj wykorzystywania niepotrzebnych zadrukowanych arkuszy druku w introligatorni stał się z czasem źródłem cennych odkryć zabytków piśmiennictwa.