Marzo 2008


Viuo hic inter Iudaeos, qui longe magis mirantur esse Christianos, quam nos miramur esse aliquos adhuc Iudaeos. Quid mirum ? nihi enim sciunt de nobis, nisi quod strenue Iudaeos comburimus. Quod si tanti sumptus fierent in Hispania seruandis Christianis nouis quot fiunt perdendis, credo non sic quotidie huc fugerunt. [...] In Hispania uero ubi linguarum studia frigent, propter ingentem turbam causificorum, praeter alia commoda hoc quoque nomine uigere deberent hae literae, ut fides Christiana purior esset. Si mali sunt Hebraeorum libri, ab ipsis cremabuntur Iudaeis, ubi eos reddideris Christianos. [...] Nos Iudaeos exegimus ex Hispania. Quo fructu ? Vt falsos Christianos traderemus ignibus, et reliquos sineremus uiuere in Africa. Quanto melius fuerat eos seruare seruos, quam tam multos comburere liberos ! Quare quando meo consilio res moderabuntur, id est ad Calendas Graecas, repente nouus erit orbis et reuocabuntur Rabini aliquot Iudaeorum, ut inter Christianos ferueat lingua Hebraica. [...] Extra iocum, facile Rex [de Portugal] adduci possit, ut insignem aliquem habeat Iudaeum, qui doceat Conimbricae. Iudaeum ? Quid ni ? Sunt hic Fesae doctissimi, qui sic callent Hispanice, ut ego Flandrice. Deinde et aliud est quod forte moueat Inquisitorem maiorem. Iudaeis plus tribuunt ferme suo Talmud, quam his XXIV libris, quos uocamus Vetus Testamentum, estque totum eorum studium in rebus Talmudicis. Si non ob aliud, certe hac gratia tamdiu Iudaeus quispiam alatur apud Inquisitorem, donec totum Talmud habeat conuersum in linguam uernaculam, ut suis oculis uidere possit, quoties Inquisitoris fungetur officio. Insunt in iis libris multa alioqui digna lectu nec iniucunda. Quod si bibliothecam nostram ornamus gentilium libris, Platone, Aristotele, atque etiam Homero et Luciano, cur non aderunt ii libri in quibus pugna est de religione ? Nihil tam confutat uel Mauros uel Iudaeos, quam istiusmodi eorum codices. Alioqui quae uulgo a Concionatoribus tacere quam ridiculum agere patronum sacrosanctae nostrae fidei. [...]

Fesae, IIII. Decembris, Anno [15]XL.

Alphonse Roersch, Correspondance de Nicolas Clénard, Bruxelles, Académie royale de Belgique, 1940, tome i: Texte, carta 53, págs. 170 y 171.

Nicolaus Clenardus D. Iacobo Latomo praeceptori suo, S. D.

Etsi literas arabicas principio sequutus sum, ut quaedam rectius intelligerem in Hebraeis propter linguae affinitatem, nunc tamen longe alio mea spectare coeperunt haec studia. Dum Granatae cum meo praeceptore Arabico lectito Alcoranum, et quotidie deplorandos gentis illius contemplor errores, cogito non semel quam indignum sit nouem iam seculis tantam cladem accepisse nostram religionem, et nullum interim exortum qui cum Machometistas, si nos Latine disputemus ? Quid ad hostes, si ensem uibremus quem non sentiant ? Neque enim tantum disputandum censeo, ut nostros tutos seruemus, ne praecipites abeant in falsam religionem, verum etiam ad nos pertinere arbitror quod tot orbis nationes disiectae a Christo pereant. Nec ob id dissimulandum est uulnus quod uetus sit, sed quando uulnus est graue facienda est medicina : id quod sine peritia lingua et calamo ualeant Arabico, ut uel coram miscendis colloquiis, uel absentes queant cum illis confligere. Ego, per gratiam Dei, etsi bonam temporis partem impendi Marchioni [el Marqués de Mondejar, virrey de Granada] graecissanti, reliquis tamen horis id consecutum sum, ut cum praeceptore quauis de re confabulari utcunque possim, sic certe ut alter alterum intelligat. Neque enim alius sermo inter nos habebatur quam Arabicus. An putas, M. noster, id me proponere, ut annum doceam Arabice, et nemo discipulorum loquatur Arabice ? Alia sunt quae molior, et meo exemplo studebo, si Deus uoluerit, pietatis aliquem fructum e linguarum parare notitia. Verum de hoc capite longius forte agam, ubi peruenero in Africam. Nunc de meo itinere certiorem te faciam.

(Gibraltar, 7 de abril de 1540).

Alphonse Roersch, Correspondance de Nicolas Clénard, Bruxelles, Académie royale de Belgique, 1940, tomo i: Texte, carta 48, págs. 160 y 161.

ALFONSO, SA. F. Alphonse. –It. é In. Alfonso. –A. Alfons. — P. Affonso. –C. Anfos, Alfons. E.– Alfonso (Etim. — Del godo altfuns, fcompuesto de alt, noble, y funs o fus, guerrero, belicoso.) Contraccion de Ildefonso. [...] ALFONSO (SAN). Hagiog. V. ILDEFONSO (SAN).

Enciclopedia Universal Ilustrada Europeo-Americana, Madrid, Espasa-Calpe, 1909 (reimpresión de 1994), tomo 4, s. v. «Alfonso», pág. 586a-b

ILDEFONSO. m. Nombre propio de varón. [...] ILDEFONSO (SAN). Hagiog. Arzobispo de Toledo, n. en los primeros años del siglo VII y m. en 667. [...] Su fiesta se celebra el 23 de enero.

Enciclopedia Universal Ilustrada Europeo-Americana, Madrid, Espasa-Calpe, 1909 (reimpresión de 1994), tomo 28, primera parte, págs. 979b y 980a.

Y resulta que San Ildefonso, o sea, San Alfonso, es el patrón de Zamora, con feliz hallazgo de reliquias y culto interprovincial algo gore incluido. Así que asunto resuelto: Alfonso tomó (¿o le dieron?) el nombre del patrón de su pueblo y tomó de apellido. ¿O lo recibió de su padre, Juan de Zamora, llamado misteriosamente - al menos de momento - בִּיבֵל, Bivel, ergo ¿«Biviello», «Viviello», «Vivillo»; de חיים con un sufijo diminutivo romance - algo raro, eso sí - -el, ¿reducción? de las formas más comunes en -illo, -iello, etc.?

Que su colegio de Alcalá fuera, precisamente, el de San Ildefonso, ya son casualidades de la vida.

Menos informações temos acerca do conhecimento do árabe escrito. António de Túnis sabia ler [415]. António Alberto [416] e Manuel Coelho [417] sabiam ler «letra redonda». António Vaz «em sua tera sabya ler e sprever [sic] letra dos mouros e que começou a apremder de idade de quimze annos e que nom era cacys nem ensynou nunca o Alcorão e porem que ho aprendya porque elle era alarve e nom sabem os alarves tanto como hos da cydade» [418]. Situação semelhante foi a de António Fernandes que «em terra de mouros hia com elle como outros mocinhos aprender com hum casis a ler e a escrever como de feyto aprendera» [419].
415: Lisboa, A[rquivos] N[acionais]/T[orre do] T[ombo], Inquisição de Évora, proc[esso] 8368. [Proceso de Leonor Tarrinha (1561)]
416: Lisboa, A.N./T.T., Inquisição de Lisboa, proc. 10837. [Proceso de António Alberto (1554)]
417: Lisboa, A.N./T.T., Inquisição de Lisboa, proc. 9236. [Proceso de Manuel Coelho (1562)]
418: Lisboa, A.N./T.T., Inquisição de Lisboa, proc. 10857. [Proceso de António Vaz (1555)]
419: Lisboa, A.N./T.T., Inquisição de Lisboa, proc. 10864. [Proceso de António Ferrandes (1554)]

Isabel M. R.Mendes de Drumond Braga, Mouriscos e cristãos no Portugal quinhentista, Lisboa, Hugin, 1999, pág. 73.

Esmagadoramente oriundos do Norte de África, os muçulmanos chegaram a Portugal por motivos diversos, tais como a fome de 1520-1521, os problemas de política interna do Magrebe, as almogaverias e as lutas diversas travadas entre cristãos e muçulmanos, o próprio desejo, por ventura devido a problemas diversos, de viver no meio de cristãos; o corso e ainda em resultado da venda levada a cabo por outros muçulmanos. Tudo isto foram motivos responsáveis pela presença de muçulmanos em Portugal após a expulsão levada a efeito em 1497. Além destes, temos um pequeno grupo nascido em território português e ainda mouriscos oriundos de Espanha.

Isabel M. R.Mendes de Drumond Braga, Mouriscos e cristãos no Portugal quinhentista, Lisboa, Hugin, 1999, pág. 49.

Algunas notas: ¿qué quieren decir los inquisidores con esto de letra redonda árabe?

Aparte, algunos apuntes interesantes: e porem que ho aprendya porque elle era alarve e nom sabem os alarves tanto como hos da cydade.
Es decir, la viejísima distinción entre sedentarios y beduinos, es decir, propiamente árabes: والأَعْرَاب من العرب سكان البادية خاصَّةً لا واحد لهُ وقيل واحدهُ أَعرابيٌّ , según el Lisaan. Y el entrañable término قصيص, que Almuhiit da como: المقصوصُ؛ كنَس الحلّاقُ الأرض التي غطّاها قَصيصُ الشَّعر.

¿No llamaban algo así los moriscos del otro lado de la raya de Portugal (de aquende Castilla) a sus hedge priests (aunque nadie dice que dieran clase en un práu entre les vaques), lo que en la versión española de Brooklyn Bridge llamaban amorosamente maestros de campaña?

Pero en cualquier caso, lo más sorprendente es eso de letra redonda árabe. Habrá que seguir investigando…

« Previous PageNext Page »